Veel mensen met tinnitus gebruiken geluidstherapie, ook wel maskering genoemd, of overwegen het. Toch ben ik er zelf na jarenlange ervaring mee gestopt, behalve in heel specifieke situaties. Ik ontdekte namelijk dat geluidstherapie je tinnitus erger kan maken als je het verkeerd toepast.
Zelfs als je denkt dat je weet wat geluidstherapie en Tinnitus Retraining Therapie is, loont het om verder te lezen. Grote kans dat jij namelijk dezelfde fouten maakt als ik destijds!
Wat is tinnitus geluidstherapie (maskering)?
Stel je voor: je bent in een donkere kamer. Het enige in de kamer is een kaars. Waar richt je je als eerste op?
Juist, die kaars! Door het contrast valt hij extra op.
Zo werkt het ook met tinnitus. Als het stil is in je omgeving, is er niets anders waar je brein zich op kan richten. Alle aandacht gaat naar het suizen of piepen in je oor. Maar zodra er geluiden bijkomen, krijgt je brein andere prikkels. De tinnitus valt minder op.
Een ander voorbeeld: je loopt door een drukke straat vol geluiden. Daar merk je je tinnitus veel minder op dan wanneer je in stilte thuis op de bank zit. Door geluiden van buitenaf lijkt je tinnitus relatief zachter.
Dat is het principe van geluidstherapie. Je voegt externe geluiden toe, zogeheten maskerende geluiden, om je af te leiden van het oorsuizen. Maar hoe werkt dat precies?
Welke soorten geluidstherapie zijn er?
Als we kijken naar de verschillende toepassingen van tinnitusmaskering, ook wel geluidstherapie genoemd, zien we dat er 3 vormen zijn:
- De ouderwetse vorm vanuit de Tinnitus Retraining Therapie van Dr. Pawel Jastreboff: gehoorapparaten die de hele dag ruisgeluid afspelen.
- Muziek of natuurgeluiden afspelen via speakers of een koptelefoon.
- Speciale apps met maskeergeluiden die je kunt afspelen via je telefoon, oordopjes of koptelefoon.
Maar welke vorm je ook kiest, geluidstherapie kan juist averechts werken wanneer je het niet goed toepast.
Als je tinnitus blijft vermijden door het altijd maar te maskeren, maak je het erger. Het volgende voorbeeld legt dat mooi uit.
Tinnitus vermijden maakt het juist erger
Stel je bent ooit gebeten door een hond en sindsdien ben je bang. Als je een hond ziet, loop je er in een grote boog omheen. Blaft hij, dan schrik je nog meer.
Wanneer je voortaan een hond ziet, durf je er niet meer bij in de buurt te komen en loop je de andere kant op.
Hoe vaker je de confrontatie vermijdt, hoe groter je angst wordt. Uiteindelijk hoef je de hond niet eens meer te zien, want het horen van een blaf in de verte is al genoeg om terug naar huis te gaan. Je past je looproute of zelfs je hele dag aan om maar geen honden tegen te komen.
Vervang de hond eens door tinnitus. Je hoort het gepiep of gesuis, raakt gespannen en je wilt meteen dat het geluid weggaat. Wat doe je? Je zet meteen maskerend geluid aan. Thuis speel je muziek, onderweg draag je een koptelefoon met ruis. En kom je thuis van werk, dan ben je bang voor de stilte, want dan hoor je de tinnitus weer. Dus gaat direct de tv aan. Klinkt dit herkenbaar? Dan zit je in een zogenoemde vicieuze cirkel. Door je tinnitus steeds te maskeren of ontwijken, kan je brein er niet aan wennen. Je blijft in de vechten-of-vluchtenstand en precies dát wil je doorbreken.
Niet vluchten, maar je tinnitus juist confronteren
Als je je tinnitus voortdurend probeert te overstemmen met achtergrondgeluiden, versterk je onbewust de angst die eraan gekoppeld is. Het is alsof je steeds wegduikt voor een blaffende hond. Je brein leert zo dat tinnitus gevaarlijk is, en dat vermijden de enige oplossing is. Maar precies dat vermijdgedrag houdt de angst en spanning in stand.
Het deel van je brein dat deze angstreactie aanstuurt, is je oerbrein. Datzelfde systeem hielp onze voorouders vluchten voor roofdieren. Als er toen een tijger uit de bosjes sprong, activeerde je stresssysteem zich meteen: je hartslag steeg, je bloeddruk schoot omhoog, je lichaam stond klaar om te vechten of vluchten. Dat systeem werkt nog steeds, alleen wordt het nu niet meer geactiveerd door een tijger, maar door tinnitus.
Daarom is constant maskeren zo vermoeiend. Je vlucht van je tinnitus in plaats van het onder ogen te zien. Misschien herken je de gedachte: “Ik moet naar mijn werk en kan daar geen white noise gebruiken. Mijn tinnitus zal ondraaglijk zijn!” Zulke gedachten houden je in een angstreactie zonder dat het je echt helpt.
Om die vicieuze cirkel te doorbreken, moet je stoppen met weglopen. Stel je voor dat je niet meer omloopt voor die blaffende hond, maar er juist naartoe loopt en hem op een gegeven moment zelfs durft te aaien. Zo raak je je angst kwijt. Het werkt precies zo met tinnitus. Als je je brein nooit de kans geeft om naar tinnitus te luisteren zonder te schrikken, blijft je zenuwstelsel het als gevaar zien. En dat maakt het erger.
Dus in plaats van je tinnitus continu te maskeren, leer om het geluid te horen zonder paniek. Dán wordt gewenning mogelijk.
Wat gewenning echt betekent
En wat is dat gewenning dan precies? Stel, je bent op bezoek bij een vriend. In de keuken hoor je een zoemende koelkast. In het begin valt het op. Maar zodra je in gesprek raakt en geniet van het moment, verdwijnt het geluid uit je aandacht. Pas als je weer opstaat om naar huis te gaan, hoor je het gezoem opnieuw en besef je dat je het helemaal vergeten was.
Dat is gewenning.
Je hersenen horen een geluid, beoordelen het als ongevaarlijk en negeren het vervolgens. Bij tinnitus betekent dit dat je brein geen stress meer aanmaakt als het de piep waarneemt. Daarmee wordt eerst je last minder, omdat je niet meer reageert op je tinnitus. En na verloop van tijd geven veel mensen aan dat het geluid zachter wordt, minder vaak te horen is, en soms periodes van stilte terugkomen. Als je tinnitus dan een dagje harder is, raak je er niet meer van in paniek, waardoor het snel weer rustig word
Waarom alleen geluidstherapie niet werkt
Als je probeert je tinnitus op te lossen met alleen geluidstherapie, zal dat vaak uitlopen op teleurstelling. Het kan op korte termijn wat afleiding bieden, maar echte verlichting geeft het meestal niet.
Geluidstherapie kan werken wanneer het:
- Correct wordt toegepast
- Gebruikt wordt in de juiste situaties
- Gecombineerd wordt met andere therapieën
En dat is niet alleen mijn persoonlijke ervaring. Een internationale vergelijking van tinnitus richtlijnen door toonaangevende onderzoekers liet zien dat geluidstherapie als enige aanpak inmiddels verouderd is en niet meer wordt aanbevolen. De wetenschap ondersteunt het simpelweg niet als losstaande oplossing.
Verspil dus geen tijd aan eindeloos experimenteren met white noise apps of natuurgeluiden. Ik heb dat gedaan en het werkte niet.
Wat wél werkt bij tinnitus
Na 6 jaar onderzoek en ervaring heb ik het volgende geleerd over maskering.
Mijn regels voor maskering:
- Alléén maskeren is geen duurzame oplossing. Dan leidt het alleen tijdelijk af.
- Als je geluidstherapie gebruikt, gebruik het dan op de juiste manier. Het soort geluid, het volume en het moment zijn cruciaal. Volg het TRT-protocol en laat je begeleiden door iemand die daarin is opgeleid.
- Combineer het met andere therapieën. Cognitieve Gedragstherapie (CGT), Acceptance and Commitment Therapy (ACT), Mindfulness en Tinnitus Retraining Therapie kunnen samen écht verschil maken.
Zo kom je tot duurzame verlichting van je tinnitusklachten. Niet door het geluid te vermijden, maar door je reactie erop te veranderen.
Gratis tinnitus training
Als je dit nuttig vond, dan raad ik je aan om je in te schrijven voor mijn gratis tinnitus webinar. In 40 minuten laat ik je zien hoe de Sus Tinnitus methode je kan helpen om geen last meer te hebben van tinnitus - zonder wachttijd, reistijd of groepssessies. Hoewel er geen geneesmiddel bestaat voor tinnitus, kan het echt veel beter worden. Hou vol, en tot ziens bij het webinar!
